راهنمای والدین

کودک خلاق: راهکارهای طلایی پرورش خلاقیت کودکان

کودک خلاق

خلاقیت کودکان در آینده آنها نقش بسیار مهمی خواهد داشت. کودکان خلاق برای مشکلات خود راه حل های جدید کشف می‌کنند. جالب است بدانید که فقط بخش کمی از خلاقیت به استعداد مربوط می‌شود و تمرین و پرورش خلاقیت اهمیت بیشتری دارد. هر چه محیط زندگی کودک  تنوع بیشتری داشته باشد، امکان پرورش خلاقیت در او بیشتر است. قطعاً به عنوان پدر و مادر رشد خلاقیت کودکان برای شما مهم است.

 تفکر خلاق

اگر بخواهيم تفکر خلاق را تعریف کنیم ، بايد بگوييم تقکر خلاق زمانی ایجاد می‌شود که کودک با استفاده از اطلاعات و داده‌ها، ایده جدیدی خلق کند. به عبارت دیگر در تفکر خلاق مجموعه‌ای از افکار که هرکدام به تنهایی فایده‌ای ندارند، به شکلی مفید و کاربردی تبدیل می‌شوند.

تمامي اختراعات انسا‌ن‌ها، نتیجه تفکر خلاق است. يعني یک فکر جديد به یک شیء جدید تبدیل شده‌است. گاهي تفکر خلاق باعث نوآوري مي شود؛ يعني از ابزار و اطلاعات موجود استفاده جديدي مي شود. براي داشتن تفکر خلاق نیاز است که افراد زمینه خلاقیت را داشته باشد.

 

خلاقیت کودکان

 با توجه به اینکه هر بچه‌ای با هوش، توانمندي، استعداد و علاقه متفاوتی به دنيا مي آيد، روش پرورش تفکر خلاق در کودکان هم فرق می کند؛ولی مي توان زمينه هاي رشد تفکر خلاق را در کودکان فراهم کرد. تا بتوانیم یک کودک خلاق  پرورش دهیم.

هوش، توانایی بدنی، استعداد و تنوع علایق از عواملی هستند که در داشتن تفکر خلاق موثر هستند. این عوامل کاملاً ارثی و انتسابی است. توانایی شما و محیطی که در آن زندگی می‌کنید برای رشد توانایی‌های کودکتان بسیار مهم است. نوع تربیت والدین در شکل‌گیری تفکرات خلاقانه کودکان  تأثیر زیادی دارد.

سن خلاقیت در کودکان

کودکان از همان سنین پایین نشانه هایی از هوش و خلاق بودن خود را نشان می‌دهند اما معمولا تمرکز و توجه کردن برای آن‌ها سخت است. در سن 5 سالگی که تمرکز کودک بیشتر می‌شود و مهارت‌های زبانی و جسمی او پرورش پیدا می‌کند، کودک به بالاترین سطح تفکر خلاق می‌رسد. در این حدود سن 5 سالگی، پدر و مادر باید برای رشد خلاقیت فرزند خود سرمایه گذاری کنند و راه‌های پرورش تفکر خلاق در کودکان خود  را یاد بگیرند. در بيشتر کودکان رشد خلاقیت از ۵ سالگي به بعد شروع مي شود اما هستند کودکانی که از سن دو سالگی کارهاي خلاقانه انجام مي دهند و البته نسبت به همسالان خود هوش بالاتري  دارند. بنابراين والدين از پنج سالگي به بعد با انتخاب شیوه های تربیتی درست مي توانند باعث رشد و پرورش خلاقیت در کودکان خود شوند.

برخلاف تصور بسياري از پدرها و مادرها که فکر می‌کنند براي افزايش خلاقيت کودک به سرمايه گذاري مالي نیاز است، در اين زمینه فقط لازم است فرزند شما درباره اشياي اطراف  خود اطلاعات کافي داشته باشد. شما باید به او اجازه بدهید که آن چیزی که کنجکاوي اش را تحريک کرده است، در اختيار داشته باشد. بعد از آن پدر و مادر مي توانند روش استفاده هاي متنوع از يک وسیله را به او آموزش دهند. او بايد بتواند به شیوه های مختلف از يک اسباب استفاده کند و با يک فکر رها شده و آزادانه با اسباب‌بازی خودش بازي کند، گاهي اوقات لازم است والدين طریقه کار با اشيا را به کودک یاد بدهند و از او سوالاتي درباره کاربردهاي دیگر آن وسیله بپرسند.

خلاقیت در کودکان

درست‌کردن کاردستي يا بازی با لگو در بروز خلاقيت کودکان نقش مهمي دارد. همراهي بزرگترها با بازي کودکان در اين سن بسيار مهم است. پدر و مادر مي توانند دردرست کردن اشکال هندسي به کودک کمک کنند يا از او بخواهند درباره آن چه ساخته است يک داستان بسازد يا يک داستان براي او تعريف کنند و بخواهند آن را طبق علاقه خود تغيير دهد.

يکي دیگر از بهترين راه هاي افزايش خلاقيت کودکان، نقاشی کردن است؛ اگر کودکان را به نقاشی کشیدن تشویق کنیم، باعث می‌شود که او بتواند نگاه متفاوتی که نسبت به اطرافش در ذهن دارد را پرورش بدهد. یادگیری هنرهاي تجسمي، پازل، جدول‌ها و درست کردن لگو هم بسيار مفید است.

تخيل و خلاقيت

بهتر است بدانید کودکان 3 تا 5 ساله خیال‌پردازی می کنند و تخیل خود را پرورش می‌دهند. بعضی از والدین هنگام مواجهه شدن با تخیل کودک خود نگران می‌شوند ، در حالی که این رویاپردازی باعث رشد خلاقیت کودک می‌شود. بنابراین بهتر است به تخیلاتی که کودک بیان می کند گوش کنیم و درمورد آن سوال بپرسیم. اگر به این خیال پردازی‌ها اهمیت بدهیم باعث می‌شود کودک همیشه یک مدل بازی نکند، نقاشی‌های متفاوت بکشد، و شکل‌های مختلف ایجاد کند.

در بسیاری از موارد ، پدرومادر از بی حوصلگی ، بی انگیزگی و تنبلی فرزندان خود شکایت دارند ، در واقع پدر و مادر باید کودک خود را به انجام کارهای خلاقانه و ایده های جدید تشویق کنند.

کودک خلاق

حل مشکلات با تفکر خلاق

در بیشتر موارد، اختلافات کودک با خانواده به کمک تفکر خلاق حل می‌شود. اگر کودک شما دچار اضطراب و نگرانی درونی شده‌است، چند نقاشی ناقص بکشید و در اختیار او بگذارید تا آن‌ها را کامل کند و از او بخواهید یک داستان برایتان تعریف کند. این کار باعث تقویت تفکر خلاق کودک می‌شود و شما می‌توانید به طور غیر مستقیم متوجه بشوید که چه چیزی باعث ناراحتی و اضطراب او شده‌است. این روش یکی از بهترین روش های درمانی برای کودکانی است که از لحاظ روحی آسیب دیده‌اند. در واقع به کمک تفکر خلاق، وقتی که کودک با مشکلاتی روبرو می شود، به طور  خلاقانه با آن برخورد می کند و به خوبی از آنها عبور می‌کند.

زمينه هاي تقویت تفکر خلاق

همانطور که گفته شد ، همه کودکان با توانایی ، هوش و استعداد متولد می شوند و توانایی خلاقیت را دارند ، اما این پدر و مادر هستند که گاهی اوقات با غفلت و جدی نگرفتن خلاقیت کودک جلوی بروز آن را می‌گیرند. رشد اعتماد به نفس کودک ، تشویق به پشتکار و عزم راسخ ، افزایش انگیزه ، ثبات عاطفی ، هدف گذاری ، ریسک پذیری مناسب ، انعطاف پذیری و تلاش برای افزایش توجه ، تمرکز و هوش کودک از جمله راهکارهایی است که باعث می‌شود کودک خلاقیتش را پرورش بدهد. برای پرورش خلاقیت، لازم است که والدین به رفتارهای خلاقانه کودک خود تمرکز و توجه داشته باشند ولی بعضی از پدرها و مادرها فقط موفقیت را نشانه ای از خلاقیت می دانند. در حالیکه کودک خلاق حتی در شکست ها خلاقانه رفتار می کند و می تواند با شکست ها و مشکلات خود کنار بیاید.

یکی از بهترین راه ها برای افزایش خلاقیت کودک این است که او  بتواند برای حل یک مسئله یا موقعیت خاص ایده جدیدی ارائه دهد. و بتواند روشهای مختلفی را برای حل مسئله نام ببرد و بداند که هر مسیر به کجا منتهی می شود و نتیجه هر کدام چیست ؟چنین کودکی در مواجهه با شرایط دشوار مسئله را تمام شده نمی داند و می تواند راه حل های مختلفی ارائه دهد.

کودک خلاق

يک راهکار عملي
اگر می خواهید تفکر و رفتار خلاقانه را در کودک خود پرورش دهید ، از 2 تا 5 سالگی به هیچ وجه به سوالات کودک پاسخ کامل ندهید و اجازه دهید خودش در مورد پاسخ سوالات فکر کند. این کار باعث می شود کودک فکر کند و تنها به یک جواب قانع نشود. نکته این است که در بیشتر موارد کودکان راه حل ها و پاسخ های بسیار خوب و مناسبی ارائه می دهند.

بنابراین سعی نکنید که سریعاً و با جزئیات به سوالات کودک خود جواب بدهید. هوش هیجانی و هوش عملی نقش موثری در رشد خلاقیت دارند. بعضی اوقات ممکن است کودک خلاق باشد اما کارهای خطرناکی انجام دهد. بنابراین کودک باید افکار خود را پیاده کند و والدین بعد از بررسی آن مطمئن شوند که کودک کارهای خطرناکی انجام نمی دهد.

ویژگی های کودکان خلاق

معمولاً اگر کمی وقت و حوصله به خرج دهیم ، در کودکان خود نشانه های خلاقیت را پیدا می‌کنیم. بهترین زمان برای متوجه شدن خلاقیت کودکان، تماشای بازی کردن آنها است. اجازه دهید کودک با وسایل و اسباب بازی هایش آزادانه بازی کند. کودکان خلاق معمولاً برای هر یک از وسایل بازی خود کاربردهای متفاوتی پیدا می کنند و قبل از اینکه از وسیله ای به سراغ وسیله دیگری بروند، از آن وسیله به روش‌های مختلف استفاده می کنند.

یک جعبه خالی برای کودک خلاق ممکن است خیلی بیشتر از بهترین و پیچیده ترین اسباب بازی ها ارزش داشته باشد. کودکان خلاق می توانند متناسب با موقعیت و مکان خاص بازی را تغییر دهند ، بازی های جدیدی را خلق کنند ، قوانین خاصی وضع کنند ، در بازی پیش قدم شوند و با یک روش منظم به صورت فردی یا تیمی بازی کنند.
کودکان خلاق می توانند با توجه به علایق خود، بازی را کنترل و مدیریت کنند و قوانین جدیدی اضافه کنند ولی در مقابل، کودکاني که خلاقیت  کمتری دارند در بازي ها فقط طبق دستورالعمل اصلی پیش می‌روند و فکر می‌کنند که حتما باید قوانین بازی را رعایت کنند و آن را وظیفه خود می‌دانند. در نتیجه نسبت به کودکان خلاق، از بازی کردن کمتر لذت می‌برند.

 

خلاقیت در کودکان

کودکان خلاق بیشتر اوقات هنگام صحبت کردن جزئیات یک داستان را توضیح می‌دهند و صحبت طولانی آن ها می تواند نشانه تخیل عالی باشد.

– کودکان خلاق دارای نشاط و فعالیت بدنی زیاد هستند.

– با دقت به اشیا و محیط اطراف آنها نگاه می‌کنند.

– با ذوق و اشتیاق در مورد کشفیات خود با دیگران  صحبت می کنند.

9 روش برای پرورش کودک خلاق

1-    به کودکانتان اجازه بدهید اشتباه کنند!

کودکانی که از شکست می ترسند کمتر خلاقانه فکر می‌‌کنند. اگر فرزندتان از یک اشتباه ناامید شد ، به او بگویید “برای تغییر نتیجه چه کار دیگری می تواند انجام دهد؟” و یا بگویید ، “چگونه می تواند این کار را دوباره انجام دهد؟”  و این شکست ها برای کودک تبدیل به زمینه ای برای موفقیت می شود.

2-    اجازه بدهید وسائل را کثیف کند!

بیشتر ما جاهای تمیز و آرام را دوست داریم. در حالیکه کودکان  خلاق  باعث شلوغی و به هم ریختگی محیط می‌شوند. ممکن است فرزندتان بخواهد كه كیسه ای پر از اسباب بازی را در وسط خانه پخش کند در این صورت ، اتاق را برای او آماده كنید تا بتواند آزادانه در آنجا بازی کند. ممکن است از دیدن شلوغی و به هم ریختگی خانه ناراحت بشوید، اما مزایای پرورش خلاقیت کودک بیشتر از ناراحتی موقتی است. بهترین کار این است که به کودک کمک کنید پس از کار یا بازی با اسباب بازی های خود، آن‌ها  را جمع کند. اینگونه یاد می گیرد که مسئولیت کارهای خود را بپذیرد.

خلاقیت در کودکان

3- کودکتان را به خاطر تلاشش تشویق کنید

ما معمولاً شنیده ایم که تشویق می تواند مانعی برای تفکر مستقل کودک باشد. مشكل تشویق و پاداش این است كه ممكن است  جلوی انگیزه‌های درونی کودک را بگیرد و کودک دائماً در جستجوی انگیزه‌های بیرونی باشد. نمی گویم تشویق بد است ، اما دفعه دیگر که خواستید کودک خود را تشویق کنید. سعی کنید از جملاتی عینی استفاده کنید مثلاً  از جمله: “دیدم کفشت را  خودت پوشیدی”  و  یا “تو واقعاً برای حل مسائل ریاضی سخت تلاش می کنی”.

4-روشنفکر باشید

به فرزندتان اجازه بدهید راه‌های جدیدی را انتخاب کند. برای مثال ممکن است شما عادت نداشته باشید غذای شام را در وعده صبحانه بخورید؛ اما، اگر فرزند شما خواست قبل از رفتن به مدرسه پاستا بخورد؛ فرصت را برایش فراهم کنید. اگر خواست در آشپزخانه شما را یاری کند این فرصت را به او بدهید و محیط آشپزخانه را تبدیل به آزمایشگاه علمی کنید و اجازه دست زدن به مواد و ابزارهای آشپزی را به او بدهید.

کودک خلاق

5-خلاقیت را برایش الگو قرار دهید

خودتان چه کارهای خلاقانه‌ای انجام می‌دهید؟ دوست دارید انرژی خود را کجا و در چه کاری صرف کنید؟ آشپزی، آوازخواندن، باغبانی، طراحی یا ورزش کردن؟ کودکانی که والدینشان را می بینند که مشغول فعالیت های خلاقانه هستند به احتمال زیاد این فعالیت ها را خودشان هم انجام می دهند. اگر فرزند شما هنگام انجام کار خلاقانه در کنار شما بود، به کارهایی فکر کنید که در زمان کودکی خود به آن علاقه مند بودید و آن‌کارها را با او انجام بدهید.

6-تجسم عینی

اگر فرزند شما علاقه مند است که مرتب تحت کنترل باشد، این نشان دهندۀ ریسک پذیری کم در وجود اوست. که این موضوع خلاقیت او را کمتر می‌کند. اگر شما کودک را به مستقل بودن تشویق کنید، رشد تخیل در کودکتان را می‌بینید. دفعه بعد که کودکتان مشغول نقاشی کردن یا نوشتن است وسط کار او نپرید، زیرا این کار شما باعث می‌شود حواس او پرت شود، در عوض، برای خودتان یک فنجان قهوه بریزید و از خلوت با خودتان لذت ببرید!

7-اختصاص دادن  زمانی برای خلاقیت به کودکتان

این امر به خصوص برای والدین شاغل ممکن است دشوار باشد ، اما کودکان برای تجسم ، ساختن ، آزمایش و کاوش نیاز به زمان بدون ساختار دارند. حتی این زمان می تواند نیم ساعت بعد از شام ، نقاشی قبل از خواب و خواندن کتاب برای او یا اختصاص یک ساعت بازی تخیلی در روزهای تعطیل باشد. برنامه زمانی خود را بررسی کنید و مطمئن شوید که زمانی را برای فرزند خود اختصاص داده اید.

8- رجوع به اسباب بازی های اولیه

اسباب بازی های موزیکال یا چراغ دار سرگرمی خوبی هستند، اما آنها به اندازه وسایلی مانند برچسب ها، تیوب ها، خانه سازی، عروسک ها، ابزار، ماسه، خمیر بازی و لگو  کودک را متفکر و خلاق بار نمی آورند. وقتی را برای مشاهده بازی کودکتان اختصاص دهید و لیستی را از اسباب بازی ها تهیه کنید. کودک شما با کدام اسباب بازی بیشتر بازی می کند؟ کدام یک از اسباب بازی ها خلاقیت خلاقیت او شده و او را به سمت ساختن وسائل جدید پیش می برد؟ سعی کنید بجای اسباب بازی های محدود (مثلاً اسباب بازی دارای دکمه های یک یا دو کاره) کودکانتان را با اسباب بازی های خلاق  کننده (مانند لگو شهرسازی و خانه سازی ها) که محرک بازی خلاق هستند تشویق کنید.

9- زمان تماشای تلویزیون را کمتر کنید

ممکن است برای والدین دشوار باشد که زمان تماشای تلویزیون را کلا حذف کنند اما، می توانیم تلاش کنیم تا کودک مدت زمان کمتری را صرف دیدن برنامه های تلویزیونی کند و به جای دیدن تلویزیون بهتر است این زمان را برای نقاشی کشیدن، ساختن خانه با لگو یا خمیر بازی استفاده کند.

خلاقیت کودکان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.